Odrębne NIPy i pracodawca w szkole niepublicznej.
Niepubliczna placówka oświatowa, jako zakład pracy (pracodawca) jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, a tym samym w oparciu o przepisy ustawy o NIP jest zobowiązana do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego i uzyskania NIP.
Powyższą tezę wyraził jeden z wielkopolskich urzędów skarbowych w uzasadnieniu wezwania skierowanego do jednego z naszych Klientów. Czy takie stanowisko jest prawidłowe?
W wielu indywidualnych interpretacjach podatkowych podkreślano, że szkoła dysponuje znacznie ograniczoną sferą autonomii, gdyż za jej działalność odpowiada organ prowadzący, co trafnie dostrzegł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 grudnia 1992 r. (III AZP 30/92, OSNCP 1993 z 7-8, poz. 122). Brak całkowitej samodzielności jednostki oświatowej jak i odpowiedzialność jaka ciąży na organie prowadzącym jednostkę oświatową przesądzała, to właśnie organ prowadzący miał status płatnika, a nie sama prowadzona przez niego jednostka oświatowa. W związku z tym, obowiązki rejestracyjne również ciążyły na podmiocie zakładającym i prowadzącym placówkę (por. Pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 marca 2018 r., 0111-KDIB3-3.4018.2.2018.1.PK).
Jednakże, teza wyrażona przez urząd skarbowy zmusza do zastanowienia się nad tym, jaki podmiot jest pracodawcą w niepublicznej placówce. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt I PK 231/05 wskazano, że prowadzone przez stowarzyszenie oświatowe szkoły niepubliczne, które nie mają samodzielności organizacyjnej i majątkowej oraz nie zatrudniają we własnym imieniu pracowników, nie są pracodawcami zatrudnionych w nich nauczycieli. Oznacza to również, że jeżeli dana placówka posiada taką odrębność od podmiotu ja prowadzącego (co powinno wynikać ze stosownych zapisów statutu tej placówki), to może być pracodawcą zatrudnionych w nich nauczycieli (pracowników). W sytuacji gdy statut niepublicznej szkoły, przedszkola czy innej placówki zawiera postanowienia o ich odrębności organizacyjnej i finansowej od organu je prowadzącego oraz o posiadaniu statusu pracodawcy, to wówczas także placówki te mogą samodzielnie i we własnym imieniu zatrudniać pracowników pedagogicznych i niepedagogicznych. Jak się podkreśla w doktrynie pracodawcą jest m.in. "jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej" (art. 3 Kodeksu pracy), a więc może nią być również sama szkoła lub placówka, a niekoniecznie tylko jej organ prowadzący (zob. M. Pilich (w:) A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 68.) (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt: I SA/Rz 626/22).
Reasumując powyższe, pracodawcą może być zarówno podmiot prowadzący placówki niepublicznej jak i sama placówka niepubliczna, a decydujące będzie w jaki sposób ukształtowano (bądź nie) odrębność placówki od podmiotu prowadzącego, co powinno być również brane pod uwagę przy ocenie konieczności nadania odrębnego numeru NIP dla placówki.