Wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela z powodu skazania.

Powyższy przepis znajdzie zastosowanie, kiedy ziszczą się dwie przesłanki:

1)      dojdzie do skazania nauczyciela za umyślne przestępstwo,

2)      wyrok skazujący będzie prawnomocny.

W dużym uproszczeniu można przyjąć, iż w polskim prawie karnym zasadą jest, iż przestępstwa popełnia się umyślnie, z kolei możliwość ukarania za działanie nieumyślne to wyjątek każdorazowo wyraźnie wskazywany przez ustawę. Należy pamiętać, iż ustawa karna penalizuje szerokie spektrum zachowań człowieka, które z powodu braku wiedzy, wewnętrznych przekonań czy błędnego odczucia części społeczeństwa mogą nie być odbierane jako przestępstwo, a co za tym idzie - przyczyna tak dotkliwego skutku jak utrata pracy. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 3 Karty Nauczyciela nie dotyczy wykroczeń.

Nie każde postępowanie sądowe w sprawie karnej jest zakończone skazaniem bądź uniewinnieniem. Istnieją także inne wyroki karne, które nie mają skutku skazania. Jest to przede wszystkim wyrok warunkowo umarzający postępowanie oraz jak uznał Sąd Najwyższy: uznanie nauczyciela mianowanego w postępowaniu karnym winnym popełnienia przestępstwa o charakterze umyślnym, ściganego z oskarżenia prywatnego i odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 59 Kodeksu karnego z nałożeniem środka karnego w postaci nawiązki (zob. uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 6 listopada 2001 r., III ZP 17/01).

Prawomocność wyroku to stan, w której stronom postępowania nie przysługuje żaden zwyczajny środek odwoławczy. Wyrok sądu I instancji staje się prawomocny, jeżeli w terminie określonym w Kodeksie postępowania karnego nie zostanie złożona apelacja. Sąd ustala, w jakim dniu dany wyrok stał się prawomocny.

Art. 26 ust. 2 Karty Nauczyciela stanowi, że wygaśnięcie stosunku pracy m.in. w przypadku skazania nauczyciela stwierdza dyrektor szkoły, a w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę. Czynność ta ma charakter wyłącznie deklaratoryjny (tzn. nie tworzy, nie znosi, i nie zmienia istniejącego stosunku prawnego lecz potwierdza istniejące prawa i obowiązki), bowiem stosunek pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa w dniu uprawomocnienia się wyroku skazującego. Nawet, jeżeli stwierdzenie dyrektora szkoły nastąpiło z opóźnieniem, nie ma to wpływu na dzień wygaśnięcia stosunku pracy.  

Istotnym problemem praktycznym, jaki pojawia się w pracy dyrektora szkoły jest sposób powzięcia informacji na temat skazania nauczyciela. Niestety, Sądy bardzo rzadko przesyłają samodzielnie informacje o skazaniu do szkół. Tym samym, w przypadku wątpliwości co do niekaralności nauczyciela, dyrektor może wystąpić z wnioskiem o informację z Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku zatajenia skazania przez nauczyciela, musi on się liczyć z obowiązkiem zwrotu wynagrodzenia wypłaconego po wygaśnięciu stosunku pracy, gdyż ma ono charakter nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego.