Nauczycielom należącym do kościołów i innych związków wyznaniowych, których święta religijne nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy przysługuje, na ich prośbę zwolnienie od pracy w celu obchodzenia tych świąt. Taki dzień wolny jest wówczas nieobecnością usprawiedliwioną odpłatną, pod warunkiem odpracowania czasu zwolnienia.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania Osoby należące do kościołów i innych związków wyznaniowych, których święta religijne nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy, mogą na własną prośbę uzyskać zwolnienie od pracy lub nauki na czas niezbędny do obchodzenia tych świąt, zgodnie z wymogami wyznawanej przez siebie religii.
Przy czym jak wynika z ust. 3 Zwolnienie od pracy może być udzielone pod warunkiem odpracowania czasu zwolnienia, bez prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne od pracy lub pracę w godzinach nadliczbowych. Zatem odpracowywane zwolnienie nie jest traktowane jako pracaw godzinach nadliczbowych, pracownikowi za czas odpracowywania nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministrów Pracy i Polityki Socjalnej oraz Edukacji Narodowej z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie zwolnień od pracy lub nauki osób należących do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu obchodzenia świąt religijnych nie będących dniami ustawowo wolnymi od pracy Pracodawca zawiadamia pracownika o warunkach odpracowania zwolnienia nie później niż 3 dni przed dniem zwolnienia. Zatem Dyrektor szkoły może samodzielnie ustalić warunki odpracowania zwolnienia, nie jest on związany sposobem odpracowania zaproponowanym przez nauczyciela.
W przypadku braku możliwości odpracowania po stronie organizacyjnej dla szkoły najrozsądniejszym rozwiązaniem jest jednak udzielenie nauczycielowi usprawiedliwionej nieobecności w pracy bez wynagrodzenia za ten dzień.
Nauczycielowi nie przysługują również godziny ponadwymiarowe za dzień wolny od pracy w celu uczestnictwa w święcie religijnym nie będącym dniem ustawowo wolnym od pracy.
Zgodnie z nowelizacją Karty Nauczyciela (od 1 września 2025r.), w powyższej sytuacji, w celu ustalenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe w tygodniu, w którym przypada dzień usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciela zastosowanie znajdzie art. 35 ust. 3f ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Zgodnie, z ww. artykułem w tygodniu wystąpienia usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela należy pomniejszyć tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć o 1/5 tego wymiaru, w celu ustalenia wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
Za sam dzień nieobecności nauczyciela, godziny ponadwymiarowe nie przysługują, gdyż nie zostały one zrealizowane. Ewentualne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługiwać będą w przypadku ich realizacji w dniu, w którym nauczyciel odpracuje czas zwolnienia.
r.pr. Filip Żelazny
f.zelazny@ioswiata.pl