Warunki atmosferyczne a godziny ponadwymiarowe.

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna i mogą pojawiać się inne interpretacje. W naszej ocenie jednak, w przypadku odwołania lekcji z powodu złych warunków atmosferycznych i niestawiennictwa nauczycieli w szkole (nauczyciel/nauczyciele faktycznie nie przebywali tego dnia w szkole) wypłacenie wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 35 ust. 3e Ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r., poz.986) Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje również w przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć. W takim przypadku nauczycielowi można przydzielić do realizacji w czasie, w którym zostały zaplanowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2.

Trudne warunki atmosferyczne, tj. gołoledź niewątpliwie stanowią przyczynę niedotyczącą nauczyciela, jednakże nie można uznać, że nauczyciel, który z tego względu nie przybył do miejsca pracy był gotowy do realizacji przydzielonych mu zajęć.

Jak wynika z interpretacji Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz z zasad wynikających z przepisów prawa pracy, związanych z definiowaniem pojęcia gotowości do pracy: do cech charakterystycznych gotowości pracownika do wykonywania pracy zalicza się:

- zamiar wykonywania pracy,

- faktyczną zdolność do świadczenia pracy,

- uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy,

- pozostawanie w dyspozycji pracodawcy.

Przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie. Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie na wezwanie pracodawcy podjąć pracę. Pracownik pozostający w dyspozycji pracodawcy oczekuje na możliwość podjęcia pracy na terenie zakładu pracy lub w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2004 r., I PK 541/03). Natomiast nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy pracownik, który nie znajduje się w wyznaczonym przez pracodawcę miejscu do wykonywania pracy.

Zwrócić należy dodatkowo uwagę, że zgodnie z treścią art. 35 ust. 3e KN zdanie drugie, w takiej sytuacji można przydzielić inne zajęcia czynności wynikające z zadań statutowych szkoły w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt KN. W sytuacji jednak, gdy nauczyciel nie przebywa w tym dniu fizycznie na terenie szkoły, nie ma możliwości, aby w zamian takie zajęcia lub czynności wykonał. To jest dodatkowy argument wspierający i potwierdzający odpowiedź, iż wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe w takim przypadku nie jest należne, albowiem pracownik nie był gotów do świadczenia pracy i nie pozostawał do dyspozycji pracodawcy. Pamiętać należy ponadto, że realizacja zajęć lekcyjnych do część obowiązków nauczyciela składających się na wymiar czasu pracy.

W związku z powyższym nie można uznać, iż nauczyciel, który nie przybył do pracy, w tym ze względu na odwołanie zajęć spowodowanych trudnymi warunkami atmosferycznymi, pozostawał do dyspozycji pracodawcy. Nie spełnia on zatem przesłanek określonych w art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, wobec czego nie należy mu się wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe w tym dniu.

r.pr. Filip Żelazny 

f.zelazny@ioswiata.pl