Odprawa pieniężna dla nauczyciela - kiedy i w jakiej wysokości.
Na pozór wydaje się, że zasady nabywania prawa do odprawy pieniężnej zostały prosto uregulowane w art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2026 r., poz. 515) oraz w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. – o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych (Dz.U. z 2025 r., poz. 570). W praktyce pojawia się wiele przypadków wymagających interpretacji.
W sytuacji, gdy rozwiązanie umowy nastąpi na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, za wypowiedzeniem (nauczyciel na podstawie mianowania) – przysługuje mu odprawa pieniężna w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Decyduje o tym art. 20 ust 2 zdanie pierwsze Karty Nauczyciela.
W przypadku rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron (nauczyciel na podstawie mianowania) – nauczycielowi nie będzie przysługiwać odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Jednakże, w takim przypadku zastosowanie może mieć ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych. Konieczne jest jednak spełnienie następujących przesłanek:
- szkoła musi zatrudniać ponad 20 pracowników;
- wyłącznym powodem rozwiązania stosunku pracy są przyczyny organizacyjne leżące po stronie pracodawcy.
Wówczas nauczycielowi przysługuje odprawa pieniężna w wysokości wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy o zwolnieniach grupowych: Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.
W sytuacji, gdy rozwiązanie umowy nastąpi na podstawie art. 20 ust. 1 KN za wypowiedzeniem (nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę) - w takim przypadku zastosowanie ma ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych – wypłata odprawy art. 8 ust. 1 tej ustawy, niezależnie czy szkoła zatrudnia 20 pracowników czy też mniej. Decyduje o tym art. 20 ust 2 zdanie drugie Karty Nauczyciela, która jest samodzielną postawą prawną do wypłacenia odprawy.
W przypadku rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron (nauczyciel na zatrudniony na podstawie umowy o pracę) – nauczycielowi przysługiwać będzie odprawa na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych. Konieczne jest jednak spełnienie następujących przesłanek:
- szkoła musi zatrudniać ponad 20 pracowników;
- wyłącznym powodem rozwiązania stosunku pracy są przyczyny organizacyjne leżące po stronie pracodawcy.
Wówczas nauczycielowi przysługuje odprawa pieniężna w wysokości wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy o zwolnieniach grupowych: Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości:
1) jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;
2) dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;
3) trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.
r.pr. Filip Żelazny
f.zelazny@ioswiata.pl