Dodatkowe wynagrodzenia roczne - stanowiska RIO.

Argumentacja RIO.

Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie stwierdziła, iż wynagrodzenie wypłacone za godziny ponadwymiarowe, w trakcie których nauczyciel jedynie pozostawał w gotowości do pracy, nie realizując w tym czasie innych przydzielonych zadań stanowi wynagrodzenie za czas gotowości do pracy o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. z 2020 r., poz.1455). W związku z czym nie jest uzasadnione uwzględnianie tego wynagrodzenia przy obliczaniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego, wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy i ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także nagrody jubileuszowej.

Warto przypomnieć, iż takie samo stanowisko przyjęła RIO w Bydgoszczy, która stwierdziła, iż wynagrodzenie wypłacone za godziny przydzielone, ale niezrealizowane w rozumieniu art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela nie podlegają wliczeniu do wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy czy dodatkowego wynagrodzenia rocznego.

Z powyższym stanowiskiem zgodziła się również Regionalna Izba Obrachunkowa w Lublinie, wskazując, że wypłacone na podstawie art. 35 ust. 3e ustawy – Karta Nauczyciela świadczenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe nie nosi znamion ekwiwalentu za pracę faktycznie wykonaną. Ma ono charakter wyłącznie gwarancyjny oraz przestojowy w rozumieniu art. 81 Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. z 2025 r., poz. 560), podstawę ustalenia dodatkowego wynagrodzenia rocznego stanowi wynagrodzenie za pracę faktycznie przepracowaną. Ponieważ w okresie gotowości proces dydaktyczny nie był przez nauczyciela faktycznie realizowany, przedmiotowe kwoty podlegają obligatoryjnemu wyłączeniu z podstawy wymiaru dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Do podstawy tej mogą być natomiast zaliczane wyłącznie te składniki wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, które odpowiadają okresom faktycznego wykonywania pracy w postaci innych zajęć lub czynności powierzonych nauczycielowi przez dyrektora szkoły.

Argumentacja Kancelarii.

W ocenie naszej ocenie sedno zagadnienia dotyczy kwestii, czy przydzielone a niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, za które należy się wynagrodzenie ze względu na treść art. 35 ust. 3e KN należy traktować jak niezawiniony przez pracownika przestój, względnie gotowość do pracy w rozumieniu §1 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia MEN z dnia 26 czerwca 2001r. ws szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli.

Karta Nauczyciela nie posługuje się w ogóle pojęciem gotowość do pracy i przestój. Gotowość do pracy i przestój uregulowane są zaś w treści art. 81 kodeksu pracy, a zgodnie z art. 91c ust. 1 KN – W zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, nieuregulowanych przepisami ustawy, mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy. W naszej ocenie kwestia tzw. przestoju w kontekście godzin ponadwymiarowych nauczyciela uregulowana jest kompleksowo w KN i właśnie w art. 35 ust. 3e wskazuje w jakich okolicznościach, godziny ponadwymiarowe przydzielone, a niezrealizowane uznać należy za takie za które wynagrodzenie nauczycielowi przysługuje. Spójrzmy dodatkowo na zapis §1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MEN z dnia 26 czerwca 2001r., gdzie wskazuje się wprost – W wynagrodzeniu za urlop wypoczynkowy nauczyciela, z zastrzeżeniem ust. 2 uwzględnia się wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. W naszej ocenie, gdyby nie było zapisu art. 35 ust. 3e KN można byłoby przyjąć, iż godziny przydzielone a niezrealizowane w sytuacji, gdy nauczyciel był gotowy do świadczenia pracy stanowią czas przestoju. Tu jednak jest inaczej i za takie godziny w myśl art. 35 ust. 3e należne jest pracownikowi wynagrodzenie, nie jak za przestój, ale jak za godziny ponadwymiarowe przydzielone, ale z przyczyn wskazanych w art. 35 ust. 3e niezrealizowane. Innymi słowy, regulacja Karty Nauczyciela w odniesieniu do godzin ponadwymiarowych winny wyłączyć możliwość interpretowania godzin ponadwymiarowych w rozumieniu przepisów Kodeksu Pracy jak godziny gotowości do pracy, czy przestoju.  

Finalnie wskazać należy, iż stanowisko RIO nie jest wiążącą wykładnią przepisów prawa (na co RIO wprost wskazuje w swych interpretacjach), niemniej jednak jest wskazówką interpretacyjną. Będziemy przyglądać się czy pogląd wskazany w dwóch stanowiskach RIO stanie się powszechny i dominujący. W takiej sytuacji niezależnie od naszego stanowiska prawnego, do rozważenia pozostanie przyjęcie w pełni stanowiska RIO, mając na uwadze pozycję tej instytucji w zakresie dyscypliny finansów publicznych.

r.pr. Filip Żelazny

f.zelazny@ioswiata.pl